home   kalender   informatie   uit in groep   wandelen   fietsen   artikels   contact     
Artikels over de Abdij
De zandgroeven van de abdij Affligem
Het Collège St.-Benoît
De windmolen van de abdij
Vakschool tuinbouwkunde
Een kluiskapel legende
Het eeuwigheidsvogeltje
Beschermde monumenten
Abdij Affligem, een geschiedenis
Het klooster van Affligem ligt op Hekelgem
Van Melkerij tot Cultureel Centrum
Artikels over hop
De Hopteelt
Het werk van de brouwer
Geschiedenis Abdijbier
Galg Boekhoutberg in hopast
Artikels over monumenten
Hopast Lindthout
Beschermde monumenten
Van Peteghemorgel
Het orgel van Essene
De zwarte populier
Ankerplaats Kluisbos-Faluintjes
Artikels over Affligem
Cider maken in Affligem
Straatnamen
Boerenmarkt Teralfene
De Papeter
De Zotten
Op zoek naar onze orientatietafel

Artikel Wat met het orgel van Essene Toerisme Affligem Brabantse Kouters Pajottenland

 

Wat met het orgel van Essene?

door Leo De Paepe

Zoals het al eens meer verging met schatten op zolder, blijkt het merkwaardig orgel van Essene een gelijkwaardig lot te zijn beschoren. Wat betekent dit instrument dan wel?
Is het een zeldzaam stuk antiek, of is het gewoon iets bijzonders omwille van de kunstenaar die het ooit eens maakte? Deze en nog veel meer andere vragen stellen we ons allen, wanneer plots iets in de schijnwerper wordt gesteld.

 

En terecht  worden die schijnwerpers op het orgel van Essene gezet: het is inderdaad een stuk bijzondere antiek, het is immers een werkstuk uit de inmiddels wereldberoemde Gentse ateliers van de orgelmakersfamilie Van Peteghem. De roem van deze bouwers werd  opgebouwd met niet minder dan een 400 instrumenten, gebouwd tussen 1732 en 1870.

 

Dit oeuvre wordt thans algemeen erkend als de belichaming van de Vlaamse laatbarok. Binnen dit oeuvre hoort ook het orgel van de O.L.V.bezoekingskerk van Essene, dat in 1817 gerealiseerd werd door de derde generatie van de Van Petheghemfamilie. Men staat nog steeds verbaasd wanneer men vaststelt hoe in deze bittere, arme tijden, de traditie van bijzonder hoogwaardige orgelbouwkunst werd waargemaakt. Ontegensprekelijk was de mentaliteit zo dat men opteerde voor hoge kwaliteit, zoals men dat zelfs kan merken tot in de makelij van eenvoudige ‘boerenmeubeltjes’.

 

Voor wat men thans als “wegwerp” concipieert (allicht vanuit commerciële overwegingen) was destijds geen plaats. Evenmin bij de grandseigneurs van de Vlaamse orgelkunst, nl. de Van Peteghems. Hun reputatie en kunde is gebleken een onverwoestbare garantie te zijn voor een volwaardige opluistering van de liturgie en muziekkunst.

 

Kroonstuk van Vlaamse orgelbouwkunst.

 

Het orgel dat Van Peteghem bouwde voor de kerk van Essene, is volgens deskundigen inderdaad ook een kroonstuk van Vlaamse orgelkunst. Het werd reeds opgemerkt door de Franstalige journalist Gregoir. Later in de wetenschappelijke inventaris van ons historische orgelpatrimonium opgesteld door A.Fauconnier en P.Roose, en dan in het proefschrift van Lies Van Avermaet. Tenslotte kon opdracht gegeven worden aan de bekende orgeldeskundige J.Braekmans een restauratiedossier op te maken, wat intussen gebeurde.

Maar niet enkel vanuit wetenschappelijke kant bleef het orgel van Essene de aandacht trekken. Pater G.Willems, wiens belangstelling voor een volwaardige liturgie zich sinds jaren al met succes heeft vertakt in het land van Asse, heeft dit Van Peteghem instrument weten in stand te houden. Want sinds ongeveer een eeuw heeft het orgel te Essene al zwaar te lijden gehad. Niet enkel door de tand des tijds, maar vooral door ondeskundige handen. Van de ongeveer 700 pijpen dat dit orgel moet bevatten, fluiten er nog amper 150, en voorwaar, ook niet eens in zo’n goede conditie. Het verloopt er zoals met een zieke die slecht of zelfs helemaal niet verzorgd wordt. De aftakeling neemt sneller en sneller toe. Maar Pater Willems, die dit orgel steeds nodig heeft wanneer hij in Essene met het kerkkoor werkt, weet wel hier en daar een pleistertje te leggen, als een zeer voorlopig oplossingske.

 

Noblesse oblige in het orgellandschap van Asse.

 

Maar nu wacht het instrument op restauratie, en hiervoor is de voorstudie met bijhorend projekt reeds klaar en ingebonden. Het is wachten op het startsein vanwege de overheid (gemeentelijk en provinciaal) want er is heel wat subsidie mee gemoeid. Dat was ook het geval met het eveneens door Van Peteghem gebouwd orgel te Bekkerzeel, sinds een paar jaar terug in zijn oorspronkelijke glans een belevenis is geworden voor kerkganger en voor melomaan, en er wordt geschreven en gesproken over het “orgellandschap van Asse”, omwille van zijn reeks prachtige historische en nieuwe orgels, denken we maar aan Asse-Terheide, Krokegem, Bekkerzeel en Asse Centrum.

 

Rehabilitatie

 

Dit is vanzelfsprekend aanlokkelijk voor volwaardige musici. Daardoor kon men er ook een organist-koorleider als Johan Van der Beken aantrekken om heel wat orgels in en rond Asse regelmatig te bespelen tijdens de erediensten. Er is dus kennelijk een muzikale rijkdom in Asse en omgeving, wereldberoemde musici als de familie Kuyken, barokke en romantische orgels van internationale reputatie, vakkundige artiesten zoals koorleiders en organisten.

Naar zo’n merkwaardige situatie als in Asse wordt met ontzag opgekeken. Het gezegde “noblesse oblige” indachtig betekent echter ook dat het orgel van Essene bijgevolg hoogstdringend aan een rehabilitatie toe is! Hetgeen de Essenaren als een dwingende maar aangename morele plicht beschouwen.

 

Schepen toerisme: leo.deryck@affligem.be    ©       webmaster: mark.touchant@hotmail.com