home   kalender   informatie   uit in groep   wandelen   fietsen   artikels   contact     
Artikels over de Abdij
De zandgroeven van de abdij Affligem
Het Collège St.-Benoît
De windmolen van de abdij
Vakschool tuinbouwkunde
Een kluiskapel legende
Het eeuwigheidsvogeltje
Beschermde monumenten
Abdij Affligem, een geschiedenis
Het klooster van Affligem ligt op Hekelgem
Van Melkerij tot Cultureel Centrum
Artikels over hop
De Hopteelt
Het werk van de brouwer
Geschiedenis Abdijbier
Galg Boekhoutberg in hopast
Artikels over monumenten
Hopast Lindthout
Beschermde monumenten
Van Peteghemorgel
Het orgel van Essene
De zwarte populier
Ankerplaats Kluisbos-Faluintjes
Artikels over Affligem
Cider maken in Affligem
Straatnamen
Boerenmarkt Teralfene
De Papeter
De Zotten
Op zoek naar onze orientatietafel

Artikel Straatnamen Toerisme Affligem Brabantse Kouters Pajottenland

Straatnamen in Affligem

door Ben Vermoesen

Affligem heeft enkele merkwaardige straatnamen. De meest opvallende zijn de Waalse namen en die vormen een onderdeel van in het totaal zo’n 30-tal Romaanse, d.w.z. Middeleeuws-Franse toponiemen. Zo is er de Fooststraat (= steengroef), de Fosselstraat (= gracht), de Blakmeers (= bleeckaisie, blakeise , een plaatsnaam), de Mazitsstraat (= van Messancy, een  plaatsnaam) en Moretteweg (= murette, een muurtje). De vraag is natuurlijk: hoe zijn die Romaanse benamingen hier gekomen want behalve in Asse en Meldert komen ze nergens anders in de streek voor zodat we van een taaleiland kunnen spreken.  Historici zijn het erover eens dat Waals-Picardische immigranten de naamgevers zijn van die vreemde toponiemen maar over de oorzaak en het tijdstip van de immigratie verschillen ze van mening.

 

De meest verspreide opvatting is  dat de immigranten hier gekomen zijn door toedoen van de abdij Affligem. In 1086 werd haar eerste kerk gewijd en door de snelle groei van de kloostergemeenschap kon ze voortdurend nieuwe gebouwen oprichten. De stenen kwamen van de eigen zandsteengroeven. Zandstenen poelen vereiste heel wat arbeiders, vooral steenkappers en in onze streek waren die niet voorhanden. Daarom lieten de abten Waalse steenkappers overkomen en die brachten niet alleen hun vakkennis mee maar ook hun taal. Andere historici beweren dat de immigratie plaatsvond voor de stichting van de abdij, nl. in het midden van de 11de eeuw. Zij steunen op taalkundige elementen, zoals de evolutie van de Romaanse klanken en op onderzoek van de eigendomstitels van plaatsen die Romaanse namen dragen. De hertog van Neder-Lotharingen zou de initiatiefnemer zijn. Hij wou de westgrens van zijn hertogdom versterken door kolonisten aan te trekken. Zij moesten een dam vormen tegen de territoriale ambities van de graven van Vlaanderen. In deze optiek is het mogelijk dat de zandsteenontginning er gekomen is door die aanwezigheid van de Waalse kolonisten.

 

Verschillende theorieën leiden tot verschillende verklaringen voor de Romaanse toponiemen. Een vb ter illustratie:
Mazits = mansicium = woning volgens Carnoy;
                van Messaney, plaatsnaam volgens Lindemans;
                van Mazi, plaatsnaam of van Masische, familienaam volgens Van Durme;
                van Maz, woonplaats van joden volgens Van der Jeught.

 

Voor de verklaring van Domentstraat komen we terecht bij Thidbaldus de Thidalmont, een ridder die leefde eind 11de, begin 12de eeuw en zijn hof had op de grens van Hekelgem en Essene. Samen met Sigerus en Hermanus; tijdgenoten begiftigde hij de abdij rijkelijk. Sigerus gaf zijn naam aan het Zegershof en aan Hermanus danken wij de Kasteelstraat, de weg die naar zijn burcht liep nabij de kerk van Hekelgem.

Woonden er ooit Portugezen in Teralfene zoals de Portugeesstraat laat vermoeden? Geen Portugezen wel geuzen. Bij dreigend gevaar vluchten de bosgeuzen naar veiliger oorden in de bossen van Liedekerke. Weldra noemden de mensen hun vluchtweg de “poort der geuzen” en in de taal van de overheid de “port de geus” wat op zijn Teralfens “portugees” werd.

 

Samenstellingen met “belle” komen voor zowel in Essene als in Hekelgem: Bellemolen, Hof te Belle, Bellestraat. Een “belle” of balie was een slagboom die toegang verleende tot een omheind stuk land.

 

Hokeida was de naam van een boscomplex te Teralfene en Essene, Later dockeye gespeld en nu is de naam terug te vinden in Okaaistraat. De oorspronkelijke betekenis was gewas dat boven het landschap uitsteekt

 

En wat moeten we denken van de Hondsgatstraat? Een hondsgat is een passage, een smalle en dus moeilijke doorgang, ook wat in een slechte staat is.

 

Schepen toerisme: leo.deryck@affligem.be    ©       webmaster: mark.touchant@hotmail.com