home   kalender   informatie   uit in groep   wandelen   fietsen   artikels   contact     
Artikels over de Abdij
De zandgroeven van de abdij Affligem
Het Collège St.-Benoît
De windmolen van de abdij
Vakschool tuinbouwkunde
Een kluiskapel legende
Het eeuwigheidsvogeltje
Beschermde monumenten
Abdij Affligem, een geschiedenis
Het klooster van Affligem ligt op Hekelgem
Van Melkerij tot Cultureel Centrum
Artikels over hop
De Hopteelt
Het werk van de brouwer
Geschiedenis Abdijbier
Galg Boekhoutberg in hopast
Artikels over monumenten
Hopast Lindthout
Beschermde monumenten
Van Peteghemorgel
Het orgel van Essene
De zwarte populier
Ankerplaats Kluisbos-Faluintjes
Artikels over Affligem
Cider maken in Affligem
Straatnamen
Boerenmarkt Teralfene
De Papeter
De Zotten
Op zoek naar onze orientatietafel

Artikel Toerisme Affligem Brabantse Kouters Pajottenland

De Zwarte Populier

Thematisch-typologische en thematisch-geografische bescherming van het belangrijkste houtig erfgoed in Vlaanderen: Vlaams Brabant, fase A.1, nr. 19

 

1. Inhoudelijk dossier

A. Identificatie

AFFLIGEM (Hekelgem), Molenberg/AALST (Erembodegem), Romeinse Weg, Knotboom

 

B. Typologie en beschrijving

1. Puntvormige elementen :

Boom: Kunstmatig gevormde knotboom –Soort: Zwarte Populier – Omtrek: 570 cm
Heester : Kunstmatig gevormde heester, hakhout

2. Lijnvormige elementen :

Houtkanten en hagen:

  • betuining (afsluiting erf, tuin, park, moestuin)
  • houtkant

Bomenrijen en dreven

  • knotbomenrij
  • geschoren heester rij

Mengvormen

3. Vlakvormige elementen

Bospercelen

Boomgaard

De Zwarte populier (Populus nigra) heeft volgende kenmerken (maten in cm)  (2009) :

Stamomtrek op H = (n)                                             570 (150)
Grootste diameter van de kroon (geschatte waarde)    2600
Total hoogte                                                                               -
Lengte gesteltak vrij stam                                        1000
Vorm                                                                     K (knothoogte 1000)
Verband                                                                 D
Bebladering                                                            2/3
Holten                                                                   2
Afgebroken en dode takken                                     1
Verwondingen                                                        1
Zwammen                                                              0
CONDITIE                                                               1

 

 

C. Ruimtelijke context

De Zwarte populier (Populus nigra) staat op de grens van de gemeenten Affligem (Hekelgem) en Aalst (Erembodegem).  Het perceel heeft op het gewestplan Halle-Vilvoorde-Asse de bestemming van agrarisch gebied.

 

D. Fysische toestand

De Zwarte populier is zeer vitaal.  De bebladering is bijna optimaal en bedraagt tot 2/3 van de normale bebladering.  Er zijn weinig of geen afgebroken tot dode takken of twijgen, de holten zijn belangrijk maar zonder stabiliteitsrisico’s.

 

E. Juridische toestand

De boom staat op een rand van een perceel dat volgens het gewestplan Halle-Vilvoorde-Asse de bestemming van agrarisch gebied heeft.
De Zwarte populier is niet beschermd als monument, landschap, stads- of dorpsgezicht.

 

F.Evaluatie

F1  Waarden

Artistieke waarden

  • Beeldbepalend object

  • Mooie representatieve groeivorm

De populier is een belangrijk beeldbepalend object in de ruime omgeving en vertoont een mooi representatieve vorm voor de soort.

Historische (cultuurhistorische)inclusief volkskundige en sociaal-culturele waarden

  • Markeren of vastleggen van kadastrale percelen en administratieve grenzen (grensboom, hoekboom, houtkanten ,hagen en bomenrijen).

  • Bepaalde beheervorm uit het verleden waarbij beplantingen werden geschoren, gekapt, geleid of geknopt.

  • Geplant met een welbepaalde functie zoals brand, bouwgerief hout,loof voedering.

De knotpolulier staat op de grens van de gemeenten Affligem (Hekelgem) en Aalst (Erembodegem) en maakt deel uit van de administratieve grens tussen de provincies Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen.

Hij werd aangeplant ter voorkoming van erosie ge geknot voor de winning van bouwhout.

Wetenschappelijke (natuurwetenschappelijke waarden) :

  • Zuivere vertegenwoordiger van één soort (genenreservoir)

Met zijn stamomtrek van 570 cm wordt aan deze knotpolulier een hoge leeftijd toegekend.  De kans dat het om autochtoon genetisch materiaal gaat is bijzonder groot.

 

F2 Afbakening

Volgens “de criteria voor de bescherming als monument van het belangrijkste gekende houtig erfgoed in Vlaanderen “ wordt een cirkel voorgesteld met een straal van 33 m rondom de populier (13 m kruinstraal plus standaard 20 m).
Een bescherming van het volledige kadastraal perceel is niet nodig voor het behoud van de boom.

 

 

F3 Criteria

Zeldzaamheid

Artistieke waarde :

Beeldbepalend object
Mooie en representatieve groeivorm


Historische, volkskundige en sociaal-culturele waarde :

Markering of vastleggen van kadastrale percelen en administratieve grenszen
Beheervorm uit het verleden waarbij beplantingen werden geknot
Geplant voor de winning als bouwhout

Gaafheid en authenticiteit

Op niveau van de fysische toestand van het houtig erfgoed zelf :
De zwarte populier verkeert in een uistekende conditie.  Hij is zeer vitaal, bezit een bijna optimale bladbezetting en heeft weinig dode of afgebroken takken.


Op niveau van de erfgoedwaarden van de locatie :

Artistieke waarde
Beeldbepalend object
Mooie en representatieve groeivorm

 

Historische , volkskundige en sociaal-culturele waarde :
Markering of vastleggen van kadastrale percelen en administratieve grenzen
Beheervorm uit het verleden waarbij beplantingen werden geknot
Geplant voor de winning als bouwhout

 

Representatie

Artistiek waarde :
Beeldbepalend object
Mooie en representatieve groeivorm

Historische, volkskundige en sociaal-culturele waarde :
Markering of vastleggen van kadastrale percelen en administratieve grenzen
Beeldvorm uit het verleden waarbij beplantingen werden geknot
Geplant voor de winning als bouwhout

Ensemblewaarde
De zwarte populier vertoont geen samenhang met ander houtig erfgoed.  Hij is landschappelijk ingebed en is beeldbepalend.  Hij werd aangeplant op de grens van de gemeente Affligem (Hekelgem) en Aalst (Erembodegem) en maakr deel uit van de administratieve grens tussen de provincies Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen.

Ruimtelijk contextwaarde

De populier heeft een duidelijke ruimtelijk-strucurerende functie als baken en is beeldbepalend.
Het maatschappelijk draagvlak is hoog omwille van zijn historische rol als grensboom tussen de gemeenten Affligem (Hekelgem) en Aalst (Erembodegem) en de provincies Vlaams Brabant en Oost-Vlaanderen.

 

F 4 Beheersdoelstellingen en toekomstvisie

Bij het toekomstig beheer kunnen de uitgangspunten en principes van het “Harmonisch Park-en Groenbekeer” richtinggeven zijn.
De knotbeurten gebeuren nier meer periodiek.  Om uitscheuren van de knot te voorkomen is het knotten met een omlooptijd van 10 jaar aangewezen.
In geval van afsterven moeten er een nieuwe Zwarte populier (Populus nigra) worden geplant.

 

G Literatuur en documentatie

Vlaams instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE), Inventaris van Houtige Beplantingen met Erfgoedwaarde (IHBE)

 

2. Gemotiveerd advies

Dient te worden beschermd als monument omwille van de onderstaande redenen :

De zwarte populier (Populus nigra) te Affligem (Hekelgem, evenals een cirkelvormige zone met een straal van 33m rond de boom, kadastraal gekend Affligem 1ste afdeling (voorheen Hekelgem), sectie D, nrs 33F (deel), 33L (deel, 33R (deel), 33 F2 (deel) en zonder nr en Aalst, 11de afdeling (voorheen Erembodegem, 1ste afdeling), sectie A, nrs 2140 (deel), 2144 A(deel), 2145 (deel) en zonder nr De Romeinse Weg (buurtweg 48) valt gedeeltelijk binnen de genoemde zone.

Artistieke waarde
De zwarte populier (Populus nigra) vormt een belangrijk beeldbepalend object in de ruime omgeving dat mede ondersteund nwordt door zijn omvang  en mooie representatieve vorm.

Wetenschappelijke waarde :
Gezien de omvang van deze knotboom is de kans zeer groot dat het autochtoon genetisch materiaal betreft van de Zwarte populier (Populus nigra).

Historisch, volkskundige en sociaal-culturele waarde :
De Zwarte populier werd aangeplant op de grens van de gemeenten Affligem (Hekelgem) en Aalst (Erembodegem) en maakt deel uit van de administratieve grens tussen de provincies Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen.
Hij werd aangeplant ter voorkoming van erosie en geknot voor de winning van bouwhout.

 

 

Schepen toerisme: leo.deryck@affligem.be    ©       webmaster: mark.touchant@hotmail.com